mei 23, 2020

Open OS: Hoe installeer je Linux Ubuntu 20.04 op een HP Laptop?

Heeft Open Source nadelen? Ja. Is Open Source per definitie veilig? Neen. Maar je bewust worden van je eigen gedrag kan soms al genoeg zijn om het aan te passen, in dit geval in de richting van een veilige en vrije toekomst.

Na ongeveer een jaar met Bionic Beaver (Linux Ubuntu 18.04 LTS) stootte ik op een bekende boot loop bug waarbij mijn laptop niet meer opstartte en in een oneindige lus vast kwam te zitten. Na tevergeefs enkele mogelijke oplossingen geprobeerd te hebben, besliste ik dat ik nog wel eens zin had in een propere laptop.

Ik maak er al enkele jaren een gewoonte van om bijna niets lokaal op te slaan, maar alles in de cloud te bewaren - Google drive, Dropbox, OwnCloud, OneDrive. Daarnaast heb ik een externe harde schijf waarnaar ik mijn media bestanden backup. De bug veroorzaakte dus wel enig ongemak, maar het is niet zo dat ik veel bestanden kwijt ben.

Ik ga er van uit dat de bug wel nog te fixen was, maar dat dat toch wel wat voeten in de aarde zou gehad hebben met mijn al bij al beperkte IT kennis. Ik vermoed dat er wel wat misgelopen was tijdens mijn pogingen om lokaal het python framework Django te laten draaien, php-applicaties met composer te installeren, toegang te verkijgen tot een SQLite database van een applicatie en zo voort.

Lesje geleerd: ik spin voortaan even een virtuele server in AWS EC2 op voor zo'n zaken, of mijn laptop zou het nog wel eens kunnen begeven.  

Hoe installeer je linux op je computer?

  1. Download de versie van linux die je wil installeren. In mijn geval is dit de file in iso formaat ubuntu-20.04-desktop-amd64.iso.
  2. Installeer een tooltje waarmee je een bootable USB stick kan aanmaken. Ik koos voor de software Rufus omdat ik kon beschikken over een windows laptop. Maar in Ubuntu gaat dit ook makkelijk met de Startup Disk Creator.

Het zou kunnen dat je de usb-stick eerst moet formateren voordat je er een bootable disk van kan maken. Dit doe je door met je rechtermuisknop op de usb-stick te klikken in je verkenner en format te kiezen. Ik heb dit op dezelfde manier met een kaartlezer en geheugenkaart gedaan want ik had geen usb stick bij de hand.

3. Stel in de bios van je laptop de volgorde van de plaatsen waar naar een bootable bestand gezocht moet worden zo in dat de USB stick op de eerste plaats komt. Dit doe je als volgt:

  • Zet je computer aan.
  • Tijdens het initiële start scherm druk je op ESC, F1, F2, F8 of F10. Het zou kunnen dat je snel moet reageren, want dit start scherm wordt vaak maar heel even getoond.
  • Ga met de pijltjes en enter-toets naar de boot tab van de bios setup utility page.
  • Zet de USB op de eerste plaats in de boot sequentie. Op het scherm zelf vind je instructies hoe je dit precies kan doen. Op mijn HP laptop kon ik dit doen door met F5 en F6 de volgorde te wijzigen.

4. Zorg dat de USB stick in de computer ingeplugd is en herstart de computer.

5. Je krijgt nu de keuze om Ubuntu uit te proberen vanaf de USB stick, of om Ubuntu te installeren. Ik koos het tweede. Hoewel Ubuntu in het Nederlands beschikbaar is, koos ik toch voor Engels. De voornaamste reden hiervoor is dat de meeste forums - zoals Ask Ubuntu - waarop je terecht kan met vragen in het Engels zijn. Dan is het handig dat de menu's en commando's op mijn laptop ook in deze taal zijn.

6. De vinkjes die ik aankruis tijdens de installatie zijn

  • 'Download updates (...)'
  • 'Erase disk and install (...)'
  • Brussel als locatie
  • Belgian als Keyboard layout - de belgische toetsenboarden zijn eigenlijk nogal exotisch met een specifieke variant van AZERTY, maar bij Belgian heb ik nog een vreemde zaken tegengekomen tot nog toe
  • Namen invullen en
  • de installatie starten.

7. Als alles goed gaat heb je na een minuutje of 5 een laptop met de gewenste versie van Ubuntu erop. Maar zo vlot gaat het natuurlijk nu ook weer niet: de wifi werkt niet. 'Gelukkig' was ik dit euvel al eerder tegengekomen bij de vorige installatie van Linux op mijn machine en wist ik vrij goed wat te doen.

Mijn HP laptop heeft voor de wifi de Realtek RTL8821CE Driver nodig, maar deze wordt niet automatisch mee geïnstalleerd met Ubuntu.

Hoe kan je er achter komen welke wifi driver jouw laptop nodig heeft? Geef volgend sudo commando in in je terminal:

sudo lshw -C network

Pro-tip: als je je paswoord in de terminal ingeeft om het sudo commando te kunnen uitvoeren verschijnen er geen tekens of '******'-symbooltjes zoals je in andere programma's dikwijls ziet. Je kan dus niet zien hoeveel tekens je al ingegeven hebt. De eerste keer dat ik met Linux leerde werken een vijftal jaar geleden heeft het me een paar uur gekost voordat ik dit doorhad.

Ik loste dit in versie 20.04 op de volgende manier op:

  • Sluit je laptop met een netwerk kabel aan op de router van je internet provider.
  • Open de command line tool van je computer door de windows toets in te drukken en dan Terminal te zoeken en typ in.
sudo apt install RTL8821ce-dkms

Sudo staat voor Super User Do en is vergelijkbaar met admin rechten in Windows. Je kan dit ook in het echte leven gebruiken:

  • Herstart je computer en selecteer het wifi icoontje in de taakbalk. Hier kan je nu je netwerk selecteren en het paswoord ingeven.
  • In de vorige versie van Ubuntu was het nog wat omslachtiger om dit op te lossen, we gaan er op vooruit.

Welke programma's zeker te installeren?

Er zijn een aantal manieren om programma's te installeren. De eerste en makkelijkste is via de Ubuntu Software Installer. Hier typ je het programma dat je wil installeren in, als het beschikbaar is kan je het eenvoudigweg installeren door erop te dubbelklikken.

Als een programma niet aanwezig is in deze installer, en het is beschikbaar voor Linux tout court, dan vind je op de website van de desbetreffende software meestal wel een of meerdere manieren om de installatie uit te voeren. Bijvoorbeeld, het programma downloaden via de terminal en het daarna uitvoeren met de software installer, of met het sudo apt-get install commando.

  1. Het eerste programma dat ik installeerde was Firefox en de LastPass plugin voor deze browser. Zodra ik in LastPass ingelogd ben heb ik al mijn paswoorden bij de hand.
  2. LibreOffice open source office software zoals een tektsverwerker, spreadsheet, ...
  3. Tusk: evernote client voor linux, al ben ik aan het bekijken of ik zou overstappen op SimpleNote. Een open source notitie programmaatje van Automattic - het bedrijf achter WordPress.
  4. Steam: om spelletjes te spelen - al komt dat er eigenlijk zelden van.
  5. NordVPN: veilig surfen.
  6. Apache2: webserver.

7. Keyboard-shortcuts: om sneller te werken, en soms ook gewoon voor de fun stel ik enkele sneltoetsen in. Bijvoorbeeld om de file verkenner in Ubuntu te starten zoals je in Windows de explorer kan starten:

Maar ook puur voor de fun om snel te kunnen switchen tussen mooie achtergronden. Het volledige commando hiervoor is:

gsettings set org.gnome.desktop.background picture-uri 'file:///usr/share/backgrounds/y.jpg'

Shift-Ctrl-Y is bijvoorbeeld New York By Night :-)

Shift-Ctrl-P is Parijs, en zo voort.

Stap voor stap

Wil jij je data in handen geven van enkele grote spelers die het niet zo nauw nemen met privacy, eerlijke marktpraktijken of erger? Waarom zou je dat doen? Uit gemak. Dat begrijp ik, maar met een beetje inspanning is er een andere weg mogelijk. Met Open Source software werken is een eerste stap op die weg.

Heeft Open Source nadelen? Ja. Is Open Source per definitie veilig? Neen. Maar je bewust worden van je eigen gedrag kan soms al genoeg zijn om het aan te passen, in dit geval in de richting van een veiige en vrije toekomst.