mei 28, 2020

Aristoteles' vier oorzaken in project management

Aristoteles maakt onderscheid tussen 4 verschillende oorzaken: de finale oorzaak, de formele oorzaak, de efficiënte oorzaak en de materiële oorzaak. Werkt dit ook in project management?

De vier oorzaken

De finale oorzaak omschrijft het doel van een ding. Dit is de bestaansreden van het ding en omvat de eigenschappen waaraan het moet voldoen.

De formele oorzaak omschrijft het plan om tot het ding te komen, de verschillende stappen die ondernomen moeten worden en hoe de samenstellende delen samenhoren. Dit is de architectuur of het ontwerp van het ding omvat.

De efficiënte oorzaak stipuleert de taken en vaardigheden die gebruikt worden voor om het ding te maken.

De materiële oorzaak verwijst naar de materialen waaruit het ding vervaardigd wordt.

De tafel

De vier oorzaken in project management

Als we deze vier oorzaken vertalen naar de context van project management ontdekken we de volgende analogie:

De finale oorzaak is de bestaansreden van het project. Waarom is het project nodig, welk probleem lost het op? De projectsponsor ziet een opportuniteit om een verbetering aan te brengen, of voelt de nood in de markt voor een nieuw type van product.

De formele oorzaak is de projectplanning. Hoe past het project in de organisatie? Uit welke onderdelen bestaat het eindproduct? Binnen welk budget en welke tijdsspanne moet het project uitgevoerd worden? De projectmanager capteert de behoeften bij de projectsponsor en stelt een zo realistisch mogelijk plan op in samenspraak en met de teamleaders.

De efficiënte oorzaak is de uitvoering van de projectplanning. Het uitwerken van de taken, het opvolgen van en communiceren over de vooruitgang. Het bouwen van het eindproduct. De teamleaders verdelen de taken onder hun teamleden en zorgen dat deze ze efficiënt kunnen uitvoeren.

De materiële oorzaak is het medium waarin het eindproduct gebouwd wordt. Hout, in het voorbeeld van de tafel, maar evengoed hardware en software waarop een computerprogramma draait. De aankoop afdeling zorgt voor het materiaal, zij het hout, zij het de software waarmee een product ontwikkeld wordt.

Nuancering

In de analogie met project management hebben meteen ook een aantal rollen naar voor geschoven die in een project naar voren treden: de sponsor, de project manager, de teamleader, de aankoper. In realiteit lopen deze rollen vaak door elkaar: de teamleader maakte de planning, de sponsor sluit een contract af met een leverancier, de project manager bouwt zelf ook mee aan de oplossing.

Zelfs als dit het geval is en er van de vier oorzaken van Aristoteles in de praktijk niet veel te bekennen is, kan het toch nuttig zijn om af en toe door deze bril naar een project te kijken, bijvoorbeeld als vermening van de verschillende rollen voor onduidelijkheid zorgt. Op dat moment komt die oude filosoof nog eens van pas.